مجله دانستنی‌ها
و اخبار آنتالیا

آشنایی با موزه مولانا جلال‌ الدین بلخی در ترکیه

زمان مورد نیاز برای مطالعه: 8 دقیقه
زمان مطالعه: 8 دقیقه
پربازدیدترین
کمپینگ در ترکیه
15 محل مناسب کمپ در ترکیه
ترکیه با طبیعتی که در چهار فصل سال دیدنی و جذاب است، هر سال از تعداد چشمگیری گردشگر داخلی و خارجی در...
مولانا جلال‌الدین بلخی، شاعر و عارف مشهور اهل بلخ امروزه نامی آشنا برای افراد علاقه‌مند به ادبیات و عرفان در سراسر دنیاست. آرامگاه مولانا که در قونیه در کشور ترکیه قرار دارد، هر ساله در روز بزرگذاشت این شاعر نامدار میزبان جمع وسیعی از علاقه‌مندان است. شما در قونیه می‎‌توانید از موزۀ زیبای مولانا دیدن کنید.

یکی از مهم‌ترین شخصیت‌هایی که در تاریخ و ادبیات ایران و ترکیه مشترک است، مولانا جلال‌الدین، شاعر و عارف بزرگ فارسی‌زبان است که آرامگاه او در شهر قونیه در کشور ترکیه قرار دارد. مردم ترکیه به مولانا احترام بسیاری می‌گذارند و اشعار او همیشه در میان نوشته‌ها و گفت‌وگوهای روزمرۀ آن‌ها ردوبدل می‌شود.

موزۀ مولانا در قونیه

موزۀ مولانا در قونیه

همان‌طور که اشاره کردیم، مولانا یکی از برجسته‌ترین عارفان و شاعران در طول قرن‌ها بوده است که در میان علاقه‌مندان به ادبیات و عرفان جایگاه ویژه‌ای دارد. برای آشنایی با موزۀ قونیه که در کشور ترکیه قرار دارد، بد نیست ابتدا کمی از مولانا و زندگینامۀ او بگوییم.

مولانا کیست؟

جلال‌الدین محمد بلخی در سال ۵۸۶ هجری شمسی در بلخ که امروزه در مرزهای افغانستان است، به دنیا آمد. نام او محمد، لقبش خداوندگار و درواقع مولاناخداوندگار بوده و به نظر می‌رسد این لقب برای او از حدود قرن نهم به کار میرفته است.

پدر او مولانا محمدبن حسین خطیبی معروف به سلطان العلما، از بزرگان صوفیه بود و نسبش به احمد غزالی می‌رسید. جلال‌الدین محمد در ۱۳ سالگی به همراه پدرش بلخ را ترک کرد. در این سفر با فریدالدین عطار نیشابوری ملاقات کرد. سپس به قونیه رفت و در آنجا بسیار از جانب علما و مردم مورد توجه قرار گرفت.

مولانا در علم عرفان و سلوک با قیل‌وقال و مناقشات کلامی و لفظی مخالف بود و علم و معرفت حقیقی را در سلوک باطنی می‌دانست. به همین دلیل اهل کلام، از جمله فخرالدین رازی که سلطان محمد خوارزمشاه را بر ضد مولانا برانگیخت، مدام با او در جدل بودند.

پدر مولانا در حدود سال ۶۲۸ هجری قمری درگذشت و در قونیه به خاک سپرده شد. مولانا در آستانۀ 40 سالگی مردی عارف و دانشمند بود و مریدان و عامۀ مردم از وجود او بهره‌ می‌بردند، اما در حدود سال ۶۴۲ هجری قمری با ورود قلندری ژنده‌پوش به نام شمس‌الدین محمد بن ملک‌داد تبریزی زندگی او زیر و رو شد و درس و بحث و جایگاه علمی‌ خود را رها کرد.

کم‌کم این عشق و علاقۀ بین مولانا و شمس چنان بالا گرفت که مریدان مولانا به شمس حسادت و با او شروع به دشمنی کردند. این اتفاقات باعث شد شمس در سال 1247 مولانا را ترک کند. مولانا مردانی را فرستاد تا او را برگردانند، اما شمس هرگز برنگشت و این موضوع تأثیر عمیقی در زندگی علمی و شخصی مولانا داشت. تا آنجا که او دیوان اشعار خود را به شمس تقدیم کرد.

سرانجام جلال‌الدین محمد در سال 652 شمسی در سن 66 سالگی در قونیه فوت کرد. امروزه مقبرۀ مولانا به یکی از مهم‌ترین موزه‌های ترکیه تبدیل شده است و هر سال طرفداران این عارف نامدار را از سراسر جهان به سمت خود جذب می‌کند. برای مشاهده سایر موزه های معروف کشور ترکیه و علل خصوص استان آنتالیا، به صفحه موزه های معروف شهر آنتالیا مراجعه کنید.

آثار و تألیفات مهم مولانا

مولانا جلال‌الدین بلخی که در دنیا به رومی معروف است، در طول زندگی پربار خود آثاری قابل‌توجه پدید آورده است. دفتر و دیوان او همچنان از آثار پرفروش در سراسر دنیا به شمار می‌رود. در ادامه خلاصه‌ای از آثار او را بررسی می‌کنیم.

مثنوی معنوی

مثنوی، مشهور به مثنوی معنوی یا مثنوی مولوی از 26000 بیت و 6 دفتر تشکیل شده و یکی از برترین کتاب‌های ادبیات عرفانی کهن در حکمت فارسی پس از اسلام است. این کتاب که در قالب شعری مثنوی سروده شده‌ است، 424 داستان به شیوۀ تمثیل دارد که در هرکدام مفاهیم عمیق عرفانی مطرح شده‌اند.

مقدمۀ دفتر اول مثنوی معنوی به نی‌نامه شهرت دارد و چکیده‌ای از مفهوم 6 دفتر است. این کتاب به درخواست شاگرد مولوی، حسام‌الدین حسن چلبی، در سال‌های 662 تا 672 هجری/1260 میلادی تألیف شد. مثنوی معنوی به‌عنوان یکی از منابع مهم اندیشۀ اسلامی به شمار می‌رود.

دیوان شمس

دیوان شمس یا دیوان کبیر شامل غزل‌ها، رباعی‌ها و ترجیع‌‌بندهای اوست. از آنجا که مولانا بخش اعظم این غزل‌ها را خطاب به شمس‌الدین تبریزی سروده است، به این کتاب دیوان شمس یا کلیات شمس هم گفته می‌شود.

فیهِ‌ما‌فیه

فیه‌مافیه یا مقالات مولانا، کتابی به نثر فارسی و موضوع آن نقد و تفسیر عرفان است. این کتاب شامل یادداشت‌هایی است که در طول سی سال از سخنان مولانا در مجالس توسط مریدان او گردآوری شده. نثر این کتاب ساده و روان است و درون‌مایه‌ای عرفانی، دینی و اخلاقی دارد.

تدوین فیه‌مافیه، بعد از وفات مولوی (672 ق.) صورت گرفته و طبعا ً نامی هم که بر آن نهاده شده، انتخاب او نبوده است. در متون قدیمی، این کتاب به اسم الاسرارالجلالیه نیز آمده است. کتاب فیه‌مافیه اولین‌بار با تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر در سال 1335 شمسی در تهران منتشر شد.

مجالس سبعه

مجالس سبعه به معنی «هفت خطابه»، یکی از آثار منثور مولانا و مجموعه‌ای از مواعظ و مجالس و سخنان اندرزگونه‌ای است که او بر منبر بیان کرده است. سخنان مولوی در مجالس سبعه به شیوۀ خطیبان است؛ یعنی در آغاز کلام، آیه‌ای از قرآن را آورده و سپس ضمن شرح و تفسیر آن آیه، حدیثی از رسول اکرم(ص) را بیان کرده و آن را با شعر و قصه پرورانده است.

مقبرۀ مولانا چطور ساخته شد؟

محل کنونی مقبرۀ مولانا، زمانی باغ رز کاخ سلجوقی و بعدها محل سکونت پدر و خانوادۀ مولانا در زمان اقامت آن‌ها در قونیه بوده است. پدر مولانا و همچنین بهاءالدین، پسر او، عده‌ای از اقوام، یاران و مریدان مولانا از جمله صلاح‌الدین زرکوب و حسام‌الدین چلبی نیز در این مکان دفن شده‌اند. مقبرۀ مولانا که 18 هزار مترمربع مساحت دارد، در سال 1926 به‌عنوان موزه شروع به کار کرد. در سال 1954، نمایشگاه و چیدمان موزه مورد بازنگری قرار گرفت و نام آن به موزۀ مولانا تغییر یافت.

مقبرۀ مولانا در ترکیه در شهر قونیه

گشت‌وگذاری در موزۀ مولانا

از دروازۀ درویشان که وارد حیاط موزه می‌شویم، در ضلع شمالی و غربی حجره‌های دراویش را می‌بینیم. به سمت جنوب که برویم حیاط با دروازۀ هاموشان (خاموش) تمام می‌شود. این دروازه بعد از چاپخانه و مقبرۀ هورم پاشا به قبرستان اوچلر باز می‌شود. در شرق صحن، بنای اصلی قرار دارد که شامل مقبره‌های سنان پاشا، فاطما هاتون، حسن پاشا و همچنین مسجد و مقبرۀ مولانا و اعضای خانوادۀ او است. شما در آنجا فواره‌ای سرپوشیده و حوضی که توسط یاووز سلطان سلیم در سال 1512 ساخته شده است را می‌بینید. فوارۀ دیگری نیز به نام سلسبیل در شمال حیاط قرار دارد که زیبایی خاصی به آن قسمت بخشیده است.

هر ساله دوستداران مولانا در 17 دسامبر مصادف با سالگرد وفات او که شب اُروس (Arus) نامیده می‌‎شود، از سراسر دنیا به قونیه می‌آیند. مقبرۀ مولانا یک گنبد بزرگ سبزرنگ 16 وجهی است که مخروطی در بالای آن قرار دارد. این گنبد در سال 1397 میلادی توسط کارابان اوغلو ساخته شده و بر بالای آن با هنر کاشی‌کاری آیةالکرسی نقش بسته است.

گنبد سبز مقبرۀ مولانا توسط معمار بدرتین تبریزی به مبلغ 130 هزار درهم سلجوقی ساخته شد و این ساخت‌و سازها تا پایان قرن نوزدهم ادامه پیدا کرد.

نمایی از گنبد مقبرۀ مولانا و آبة‌الکرسی نقش بسته روی آن

آثار گران‌‎بهای موزۀ مولانا

در این موزه آثار متعلق به مولانا، کتاب‌های دست‌نویس، بشقاب‌ها، چراغ‌های نفتی و آلات موسیقی به نمایش گذاشته شده است. کتابخانۀ تخصصی این موزه در سال 1854 تأسیس شد. بیش از 4‌هزار نسخۀ خطی در 2 هزار و 756 جلد متعلق به دوره‌های سلجوقی، کارامانوغولاری و عثمانی در این کتابخانه وجود دارد.

تمامی کتاب‌ها به سی‌دی تبدیل شده و در اختیار پژوهشگران قرار می‌گیرد. از دیگر آثار ارزشمند موجود در این موزه می‌توان به این موارد اشاره کرد: کشتی مولانا که از چوب گردو پخته‌شده در سال 1274 ساخته شده و تابوت متعلق به پدر مولانا که سطح آن با نقوش هندسی و گلی و کمربندهای کتیبه‌ای با شعرهایی از مثنوی تزئین شده است. همچنین کتیبه‌ای در پای تابوت قرار دارد که در آن چنین آمده است:«هر که این قبر را زیارت کند، قطعاً سعادتمند خواهد بود. این قبر آرامگاه مولانا محمد پسر محمد پسر حسین اهل بلخ است. او سلطان علمای مشرق و مغرب است».

در این موزه همچنین می‌توانید نسخه‌ای از مثنوی که پنج سال بعد از وفات مولانا نوشته شده را که اثر تاریخی مهمی محسوب می‌شود، ببینید. این اثر به خط محمدبن‌عبدالله قونوی خوشنویس در سال 1278 در زمان سلجوقیان نوشته شده است.

نسخه‌های قدیمی از آثار مولانا در موزۀ قونیه

در این نوشته تا حدی شخصیت، آثار و جایگاه تاریخی مولانا را برای شما شرح دادیم و با هم در موزه و مقبرۀ مولانا گشت‌وگذاری داشتیم.

4/5

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

آخرین مطالب
IMG_20220803_133302_724
شناسایی پنج بیمار مبتلا به آبله میمون در ترکیه
وزیر بهداشت ترکیه از ابتلای 5 نفر به آبله میمون در ترکیه خبر...
8f48a2b1059d801183bba80422485c70
کارگاه‌های تئاتر رایگان در آنتالیا
کارگاه رایگان تئاتر در آنتالیا برگزار می‌شود.
شاخص
معرفی شهر آنتالیا
معرفی شهر آنتالیا دریچه‌ای به تاریخ و فرهنگ می‌گشاید و اطلاعات...
آب‌وهوای آنتالیا
آب‌وهوای آنتالیا
آب‌وهوای آنتالیا با داشتن انعطاف‌پذیری و اعتدال بسیار زیاد، شگفت‌انگیزترین...
آخرین اخبار
IMG_20220806_110849_124
اعمال محدودیت‌های نظارتی برای آنلاین‌ شاپ‌های ایرانی
IMG_20220806_105934_479
بارش شهابی در آسمان ترکیه
IMG_20220806_105338_110
اولین اتوبوس برقی آنتالیا به زودی به ناوگان شهری می‌پیوندد
IMG_20220804_164554_419
افزایش پروازها از روسیه به آنتالیا